SEDEX Denetiminde Alt Yüklenici ve Tedarikçi Sorumlulukları (2025 Sosyal Uyum Rehberi)
SEDEX (Supplier Ethical Data Exchange), tedarik zincirlerinde etik iş uygulamalarının şeffaf şekilde izlenmesini sağlayan küresel bir platformdur.
2025 itibarıyla SEDEX denetimlerinde yalnızca ana firmanın değil, alt yüklenici ve tedarikçi firmaların uygulamaları da detaylı şekilde sorgulanmaktadır.
Bu nedenle, sadece kendi tesisinizde değil, zincirinizdeki tüm paydaşlarda da etik uygunluk sağlamanız büyük önem taşır.
Alt Yüklenici ve Tedarikçi Nedir?
-
Alt Yüklenici: Firmanın kendi faaliyetlerini yürütürken bazı üretim veya işçilik işlemlerini devrettiği taşeron veya fason üreticilerdir.
-
Tedarikçi: Hammaddeden ambalaja kadar doğrudan veya dolaylı mal/hizmet temin edilen firmalardır.
SEDEX kapsamında her iki grup da “sosyal uygunluk risk zinciri” içinde değerlendirilir.
SEDEX Denetiminde Neden Önemlidirler?
-
Çocuk işçi, kayıt dışı istihdam, iş sağlığı ihlali gibi riskler genellikle taşeronlarda ortaya çıkar.
-
SEDEX denetçileri, tedarik zincirinizdeki firmaların etik kurallara uyup uymadığını sorgular.
-
Ana firmanın “bilgi vermeme” veya “denetim dışı bırakma” tutumu uygunsuz kabul edilir.
Sorumluluklar Neler?
1. Alt Yüklenici ve Tedarikçi Bilgilerini Belgelendirme
-
Hangi firmayla çalışıldığı
-
Faaliyet alanı ve iş süresi
-
Lokasyon bilgileri
-
Denetlenebilirlik durumu
Örnek: Kumaş boyama işlemini yapan fason firmanın adı, adresi ve sözleşmesi
2. Etik Kuralların Yazılı Hale Getirilmesi ve Paylaşılması
Alt yüklenici ve tedarikçilerin SEDEX Etik Ticaret İlkeleri (ETI Base Code) kapsamında bilgilendirilmesi gerekir.
Bu amaçla:
-
Tedarikçi Etik Kuralları (Supplier Code of Conduct) hazırlanmalı
-
Tüm iş ortaklarına imzalatılmalı
-
Belirli periyotlarla iç denetim yapılmalı
3. Sözleşmesel Yükümlülükler ve Uyum Taahhüdü
Ana firma ile taşeron veya tedarikçi arasında imzalanan sözleşmelerde şu maddeler yer almalı:
- Zorla çalıştırma ve çocuk işçiliğe karşı açık yasak
- İSG kurallarına uyum taahhüdü
- SEDEX denetimine açık olma şartı
- Gerekli belgelerin ibrazı (izin kağıtları, maaş bordrosu, SGK dökümleri vb.)
4. Uygunsuzluk Tespitinde Bildirim ve Takip Sistemi
Alt yüklenici uygunsuzluğu tespit edildiğinde:
-
Risk seviyesi belirlenmeli
-
İş ilişkisi gözden geçirilmeli
-
İyileştirme planı talep edilmeli
-
Durum SEDEX platformuna raporlanmalıdır
SEDEX Denetiminde Sık Sorulan Alt Yüklenici Soruları
| Soru | Beklenen Kanıt |
|---|---|
| Kaç farklı taşeron ile çalışıyorsunuz? | Liste, sözleşme kopyaları |
| Etik kurallar alt yükleniciye bildirildi mi? | İmza tutanağı, eğitim dokümanı |
| Taşeronda çalışan işçilerin SGK kaydı var mı? | SGK hizmet dökümü |
| Tedarikçilerinizin SEDEX kaydı var mı? | SEDEX ID numarası veya yoksa risk açıklaması |
| Denetim dışı bırakılan firma var mı? | Gerekçeli yazılı belge |
YYS Danışmanlık Olarak Ne Sunuyoruz?
SEDEX sürecinde:
-
Tedarik zinciri risk analizi
-
Alt yüklenici kontrol formları
-
Etik sözleşmeler ve bilgilendirme belgeleri
-
SEDEX platformuna kayıt desteği
-
Denetim günü ön hazırlık eğitimi ve dokümantasyon desteği
sunuyoruz.
Unutmayın:
Sadece siz değil, sizin adınıza çalışan herkes SEDEX denetiminin bir parçasıdır.
