Sık Sorulan Sorular

2025 Uyum Kılavuzu

ISO 9001:2015 Kalite Yönetim Sistemi’nin en kritik unsurlarından biri, Düzeltici ve Önleyici Faaliyet (DÖF) Yönetimidir. DÖF süreci, yalnızca hataları gidermeyi değil, aynı zamanda tekrarlanmalarını önlemeyi ve sistemin sürekli iyileştirilmesini hedefler.

1. DÖF Nedir?

• Düzeltici Faaliyet (Corrective Action): Ortaya çıkmış bir uygunsuzluğun tekrarını önlemek amacıyla yapılan faaliyetlerdir.

• Önleyici Faaliyet (Preventive Action): Henüz gerçekleşmemiş ancak gerçekleşme potansiyeli olan uygunsuzlukların önüne geçmek için yapılan faaliyetlerdir.

ISO 9001:2015 ile birlikte risk temelli yaklaşım ön plana çıktığından, önleyici faaliyetler artık risk yönetimi ile iç içe yürütülmektedir.

2. DÖF Yönetiminin Temel Aşamaları

a) Uygunsuzluğun Tespiti

• İç tetkik bulguları

• Müşteri şikayetleri

• Süreç performans göstergeleri

• Çalışan geri bildirimleri

b) Kök Neden Analizi

Uygunsuzluğun kaynağı doğru belirlenmeden çözüm sürdürülebilir olmaz.
Kullanılabilecek teknikler:

• 5N1K (Ne, Nerede, Ne zaman, Nasıl, Neden, Kim)

• 5Neden Analizi (5 Why’s)

• Balık Kılçığı Diyagramı (Ishikawa)

c) Düzeltici Faaliyetlerin Belirlenmesi

• Kısa vadeli geçici çözüm

• Orta/uzun vadeli kalıcı çözüm

d) Faaliyetlerin Uygulanması

Sorumlu kişi, zaman planı ve kaynaklar belirlenmeli.

e) Etkililik Kontrolü

Yapılan faaliyetin uygunsuzluğun tekrarını önleyip önlemediği ölçülür.

3. DÖF Kayıtlarının Yönetimi

ISO 9001’e göre her DÖF için mutlaka kayıt tutulmalıdır. Kayıtlar:

• Uygunsuzluğun tanımı

• Kök neden analizi

• Alınan aksiyonlar

• Sorumlu kişiler

• Termin tarihleri

• Etkililik değerlendirmesi

2025’te birçok firma bu süreci dijital DÖF yazılımları veya entegrasyonlu ERP/QMS sistemleri üzerinden yönetmektedir.

4. 2025 İçin DÖF Yönetiminde En İyi Uygulamalar

• DÖF’leri yalnızca “denetim için” değil, gerçek iyileştirme aracı olarak kullanın.

• Her uygunsuzluk için kök neden analizi yapın, “sebepsiz” DÖF kapatmayın.

• DÖF takibini düzenli gözden geçirme toplantılarında gündeme alın.

• Risk temelli düşünme ile önleyici faaliyetleri tetkik ve yönetim gözden geçirmelerinde mutlaka gündeme taşıyın.

• DÖF sonuçlarını görselleştirin: grafikler, trend raporları, kapanış süreleri.

5. DÖF Yönetiminin ISO 9001’deki Katkıları

• Müşteri memnuniyetini artırır

• Süreç performansını iyileştirir

• Denetimlerde güçlü bir kanıt sunar

• Sürekli iyileştirme kültürünü yerleştirir

Sonuç: ISO 9001’de etkin bir DÖF yönetimi, kuruluşun hataları hızlıca düzeltmesini, tekrarlamamasını ve proaktif olarak riskleri önlemesini sağlar. 2025’te başarıya ulaşan işletmeler, DÖF sürecini yalnızca bir kayıt aracı olarak değil, stratejik bir iyileştirme mekanizması olarak kullanmaktadır.